Gitaar

Er zijn een aantal tips om de noten en de intervallen snel op de hals te kunnen vinden. Deze tips zijn ook handig bij het werken met gitaren met meer dan zes snaren.

Er is een snelle manier om alle noten op de gitaarhals te leren. Daarvoor werken we met de stamtonen van de e-snaar en de a-snaar. Deze kun je verdelen in drie groepen:

De groepen zijn gebaseerd op de dots; de cirkels in het schema. Deze dots komen op (nagenoeg) iedere gitaar op dezelfde plaats voor en kunnen zowel aan de voorkant als aan de zijkant van de hals voorkomen als bolletjes, rechthoeken of ander decoratief element. Er zijn gitaren met een extra dot op de eerste fret, deze staat niet in de schema’s.

De noten van groep 1 zijn gesitueerd op de eerste drie dots. Deze noten zijn de g, a, b, c, d en e. Op de noot f na kun je nu alle stamtonen op een plaats op de gitaarhals vinden. De noten van groep 2 liggen rondom de laatste enkele dot. De noten van groep 3 hebben geen echt herkenningspunt, maar dit zijn maar twee noten.

Wanneer je de stamtonen op de e-snaar en de a-snaar kent kun je door omhoog te octaveren de noten op de d-snaar en de g-snaar vinden. Daarvoor schuif je twee vakken naar rechts (in de richting van de body) en twee snaren omhoog (in de richting van de g-snaar).
Voorbeeld:

Je kunt ook omlaag octaveren. Daarvoor schuif twee vakken naar naar links (in de richting van de kop) en twee snaren omlaag (in de richting van de e-snaar).
Voorbeeld:

Door de noten op de a-snaar naar beneden te octaven kun je de noten op de b-snaar vinden. Dit is tevens ook een manier om de noten op de hoge b-snaar te vinden.
Voorbeeld:

Een andere manier om de noten op de b-snaar te vinden is door de noten op de d-snaar te octaveren. Let op: dit werkt niet hetzelfde als voor de andere snaren. In dit geval schuif je drie vakken naar rechts (in de richting van de body), en twee snaren omhoog.
Voorbeeld:

De noten op de hoge e-snaar staan op dezelfde positie als de noten op de lage e-snaar.

Op de twaalfde fret staat een dubbele dot getekend. De noten in deze vakken zijn dezelfde noten als de losse snaren. Als je verder kijkt zie je - afhankelijk van de hoeveelheid fretten op je gitaar - weer een aantal dots. Deze dots staan op dezelfde plek als op het eerste deel van de gitaar. De hals begint dus vanaf de twaalfde fret opnieuw.

In dit hoofdstuk wordt uitgelegd dat je noten en intervallen kunt verlagen en verhogen door middel van respectievelijk het molteken (b) en het kruisteken (#). Naast de afgebeelde verlaagde en verhoogde noten en intervallen zijn er nog andere, minder voorkomende verlaagde en verhoogde intervallen.
Zo kun je de noot b verhogen naar de noot b#, de noot e verhogen naar de noot e#, de noot c verlagen naar de noot cb en de noot f verlagen naar de noot fb. Deze klinken enharmonisch hetzelfde als respectievelijk de noten c, f, b en e.
Je kunt het interval 3 verhogen naar het interval #3, het interval 7 verhogen naar het interval #7, het interval 4 verlagen naar het interval b4 en het interval 1 verlagen naar het interval b1. Deze klinken enharmonisch hetzelfde als respectievelijk de intervallen 4, 1, 3 en 7.
Daarnaast kun je noten ook dubbel verhogen en dubbel verlagen. Dit wordt uitgelegd in hoofdstuk 0.4.

Het octaveren werkt bij intervallen hetzelfde. Ook hier kun je zowel omlaag als omhoog octaveren.
Het is aan te raden de intervallen ’onder’ de 1 ook te leren, omdat melodieën niet alleen boven de grondtoon (1) worden gespeeld. 

De intervallen op de hoge e-snaar zijn dezelfde als op de lage e-snaar. Om de intervallen op de b-snaar te visualiseren kun je dezelfde twee manieren gebruiken als om de noten op de b-snaar te vinden. Een andere manier om de sticker op de bovenste twee snaren te visualiseren is door de sticker een plaats naar rechts, in de richting van de body, op te schuiven. 

Het komt er op neer dat je twee stickers visualiseert; een voor de onderste vier snaren en een voor de bovenste twee snaren.

Wanneer je de intervallen 1, 2, 3, 4, 5, 6 en 7 achter elkaar speelt klinkt de (zuiver) majeurtoonladder, de ionische toonladdder. Deze toonladder klinkt waarschijnlijk bekend. Wanneer je onthoudt hoe je deze toonladder speelt dan kun je alle stamcijfers (op ten minste een plaats) vinden en blijven dus alleen de verlagingen en verhogingen over.

In principe kun je alle toonladders en andere melodische muziektheorie spelen wanneer je alle intervallen en noten op een plaats kent. Echter is het voor het overzicht op de basgitaarhals beter als je de noten en de intervallen op zo veel mogelijk plaatsen kent. Dit stelt je later in staat om sneller te schakelen tussen bijvoorbeeld toonladders en daardoor sneller en over de hele hals te spelen.